coir

/kɔɪə/ (textile, noun) abbr.:CC xơ dừa: là một chất xơ tự nhiên được tách, xé ra từ vỏ dừa. Xơ dừa về mặt kỹ thuật là chất xơ nằm giữa sọ dừa cứng bên trong và vỏ ngoài cùng của trái dừa. Sợi xơ dừa nhỏ và rỗng với thành xơ dày từ chất cellulose. Xơ có màu nhạt khi chưa trưởng thành nhưng sau đó sẽ trở nên cứng với màu vàng, với một lớp lignin được hình thành trên thành của xơ. Mỗi tế bào xơ dài khoảng 1 mm, có đường kính từ 10 đến 20 micro mét. Sợi xơ có chiều dài từ 10 đến 30 cm. Sợi xơ dừa được dùng trong các sản phẩm như thảm trải sàn, thảm chùi chân, bàn chải, nệm vân vân. Xơ dừa ít thấm nước và là một trong số ít các loại sợi tự nhiên có khả năng chịu được nước mặn tốt. Có hai loại sợi xơ dừa, một là xơ dừa màu nâu, lấy từ những trái dừa chín hoàn toàn. Loại này dầy, chắc chắn có khả năng chống mài mòn cao.
Sợi xơ dừa màu nâu chứa nhiều lignin và ít cellulose hơn các loại sợi như lanh và bông nên xơ bền và chắc hơn, bù lại xơ dừa lại không linh động. Xơ thường được sử dụng lót đệm, làm thảm, làm bàn chải, làm bao tải và dùng trong việc sản xuất rau quả.
Loại xơ dừa thứ hai là loại xơ trắng lấy từ các trái chưa chín. Những sợi xơ có màu trắng hoặt màu nâu nhạt mượt và mịn hơn, nhưng không bền chắc bằng loại trước. Chúng thường được kéo thành sợi dùng đan thảm hoặc bện dây thừng và cũng được sử dụng để làm bàn chải mịn, dây và lưới đánh cá. Nước ngọt được dùng để chế biến xơ dừa già, trong khi nước biển và nước ngọt đều có thể được sử dụng trong sản xuất xơ dừa trắng.
Thu hoạch dừa
Dừa là trái của một loài cây cọ, cocos nucifera. Dừa ra hoa hàng tháng và trái cần đến một năm mới có thể chín. Do đó, một cây dừa trong giai đoạn trưởng thành có thể sản xuất từ 50-100 trái hàng năm. Dừa có thể được thu nhặt trên mặt đất khi trái chín và rụng xuống hoặc có thể được hái từ trên cây.
Một người chuyên leo hái dừa có thể hái khoảng 25 cây trong một ngày, trong khi dùng một con dao gắn với một cái cây, việc thu hoạch có thể đạt đến 250 cây trong một ngày. Khỉ cũng có thể được dạy để làm công việc hái dừa, nhưng trên thực tế việc này kém hiệu quả hơn so với các phương pháp khác. Dừa xanh, có chứa sợi trắng mềm, dẻo, sẽ được thu hoạch sau khoảng từ 6-12 tháng trên cây. Sợi xơ màu nâu được thu hoạch lúc trái dừa đã hoàn toàn chín, khi lớp cơm dừa đã cứng để có thể chế biến thành sản phẩm khô như dừa bào sấy khô.
Chế biến xơ dừa
Xơ dừa được thâu hoạch bằng cách tách chúng ra khỏi sọ dừa. Người thợ giỏi có thể tách đến 2.000 trái dừa trong một ngày. Hiện máy móc có thể xử lý lên đến 2.000 trái dừa mỗi giờ và có thể nghiền cả trái để thâu hoạch xơ.
Xơ dừa nằm trong kết cấu xốp chủ yếu là hemicellulose và pectin, tất cả kết hợp lại tạo thành vỏ xơ dừa. Việc đánh giá xơ dừa được thực hiện dựa trên màu sắc, chiều dài sợi, độ đàn hồi, độ sạch liên quan đến hàm lượng lớn các thịt xơ. Ngoài ra có hai thể loại xơ cần được phân biệt là xơ nâu và xơ trắng, sự khác biệt thể hiện qua tình trạng của trái dừa lúc thâu hoạch cũng như phương pháp thâu hoạch, các đặc tính vật lý cũng như các ứng dụng của chúng.
Chế biến xơ dừa nâu
Vỏ dừa được ngâm trong hầm hoặc gom giữ trong lưới, nơi có nước chảy qua để làm phồng và làm mềm các xơ trong vỏ. Các sợi xơ dài cứng được tách ra từ các xơ ngắn hơn ngay dưới vỏ ngoài của trái dừa, quy trình này được gọi qua quy trình cán ướt.
Xơ sẽ được sàng lọc để loại bỏ bụi bẩn và rác rưởi, phơi nắng cho khô và đóng gói thành kiện.
Một số xơ được phép duy trì một độ ẩm nhất định để giữ lại tính đàn hồi cho việc sản xuất sợi xoắn. Sợi xơ dừa có sức đàn hồi đủ để xoắn mà không bị đứt và giữ lại độ quăn lâu dài sau đó. Xoắn được thực hiện bằng cách đơn giản là làm thành một sợi dây thừng từ các sợi xơ nhỏ và công đoạn xoắn có thể thực hiện bằng máy hoặc bằng tay. Các sợi xơ dài cứng được rửa sạch, phơi khô và bó lại thành từng bó. Chúng cũng được làm sạch và dùng lược sắt để chải cho thẳng cũng như loại bỏ tất cả các sợi xơ ngắn. Loại xơ dừa cứng này cũng có thể được đem tẩy trắng và nhuộm để có được các sợi có màu sắc khác nhau.
Chế biến xơ dừa trắng
Vỏ dừa non được ngâm dưới sông hoặc trong hầm nước cho đến 10 tháng. Các vi sinh vật sẽ phân huỷ các mô thực vật bao xung quanh các sợi xơ và nới lỏng chúng ra. Vỏ sau đó được đem đập bằng tay để tách ra các sợi dài ra và đem làm sạch, sấy khô. Sợi xơ làm sạch lúc này đã sẵn sàng để có thể kéo thành sợi, sử dụng thiết bị một tay đơn giản hoặc máy kéo sợi. Gần đây, người ta dùng enzyme để tách các sợi xơ bằng cách chuyển đổi các hợp chất thực vật thành các hợp chất hòa tan và qua đó hạn chế được tình trạng ô nhiễm nước do việc ngâm dầm vỏ dừa gây ra.
Ứng dụng xơ dừa
Xơ dừa nâu được dùng làm thảm trải sàn, tấm chùi chân, bàn chải, nệm, gạch lát sàn, bao tải và một lượng nhỏ cũng được xe thành sợi hoặc làm miếng lót, được làm bằng máy khâu các sợi lại với nhau. Sợi xơ dừa màu nâu cũng được định hình, cắt để dồn vào nệm và cũng dùng để ngăn chặn sự xói mòn bờ sông cũng như sườn đồi. Ngoài ra miếng xơ dừa nâu còn được phun phủ mủ cao xu để kết dính các sợi với nhau (xơ dừa cao su) và được sử dụng làm miếng lót đệm trong ngành công nghiệp xe hơi ở Âu Châu. Sợi xơ dừa này cũng được sử dụng trong viêc cách nhiệt và đóng gói. Sợi xơ dừa trắng được dùng sản xuất dây và thảm dệt. Thảm được dệt bằng tay hoặc bằng cơ khí, bao gồm sợi xơ dừa nâu, loại mịn và sợi xơ dừa trắng. Vì sợi xơ dừa trắng có khả năng chịu được nước biển nên cũng được dùng để đan lưới đánh cá. Ngoài ra, sợi xơ dừa còn được dùng trong lãnh vực trồng rau củ, thay thế loại rêu sphagnum vì không có chứa các bào tử nấm và vi khuẩn, cho ra kết quả tốt và không gây tác hại đến môi trường như qua việc khai thác than bùn. Sợi xơ dừa cũng rất hữu ích trong việc ngăn chặn ốc khỏi các loại cây trồng đặc biệt và dùng làm đất trồng hoa màu trong các nhà kính. Trong xơ dừa từ Mexico người ta đã phát hiện ra có chứa một số lượng lớn loại nấm có lợi là aspergillus terreus, có khả năng kiểm soát sinh học đối với các loại nấm gây bệnh cho cây trồng.
Các quốc gia sản xuất xơ dừa
Ngành công nghiệp sợi xơ dừa đặc biệt quan trọng đối với một số khu vực tại các nước đang phát triển.
Tổng sản lượng trên thế giới đối với xơ dừa là 617.000 tấn/năm. Tại các khu vực ven biển của bang Kerala, Ấn Độ người ta sản xuất đến 60% (50% trong số đó được tiêu thụ trong nước) của tổng nguồn cung thế giới đối với sợi xơ dừa trắng. Sri-Lanka sản xuất 36% tổng sản lượng sợi nâu trên toàn thế giới. Theo đó Ấn Độ và Sri-Lanka sản xuất đến 86% của 617.000 tấn xơ dừa hàng năm.
Gần đây, Mexico, Indonesia, Việt Nam và một số nước vùng Caribbean cũng đã bắt đầu cung cấp sợi xơ dừa cho thị trường toàn cầu với quy mô lớn